Bij het oprichten van een stichting wordt een rechtspersoon in het leven geroepen die zelfstandig rechten en verplichtingen heeft. De stichting wordt opgericht via de notaris en vastgelegd in statuten, waarin onder meer het doel, het bestuur en de besteding van eventuele opbrengsten worden geregeld. Het vermogen van de stichting staat los van het privévermogen van de oprichter(s).

Een stichting mag winst maken, maar deze winst moet altijd worden besteed aan het statutaire doel. Uitkeringen aan bestuurders of oprichters zijn niet toegestaan, behalve een redelijke vergoeding voor geleverde werkzaamheden.

Het oprichten van een stichting is met name passend wanneer het doel niet commercieel van aard is en er geen behoefte is aan winstuitkering of eigendom. Denk aan maatschappelijke initiatieven, goede doelen en culturele of educatieve activiteiten. Ook wordt een stichting soms gebruikt als ondersteunende structuur naast een onderneming, bijvoorbeeld voor fondsenwerving of specifieke projecten. In andere situaties kan een vereniging of BV beter aansluiten bij de ambities en gewenste flexibiliteit.

Het oprichten van een stichting raakt vaak aan andere juridische en fiscale keuzes. Zo kan de stichting onderdeel zijn van een bredere structuur, bijvoorbeeld naast een BV of holding. Ook de fiscale positie, zoals btw-plicht of ANBI-status, speelt een rol bij de inrichting. De gekozen opzet bepaalt in hoge mate hoe de stichting in de toekomst kan worden ingezet en aangepast.